“Natuurlijk is bij ons iedereen welkom”, zeggen de meeste vrijwilligersorganisaties en initiatieven. Dat zeiden wij ook bij Eindhoven Doet. En toen kwam er iemand in een elektrische rolstoel die vrijwilligerswerk bij ons wilde doen en bleek dat het gehandicaptentoilet voor haar niet bereikbaar was door een vreemde bocht die ze zou moeten maken. We konden dat ook niet zomaar aanpassen. Met dit simpele voorbeeld wil ik zeggen dat je wel kunt zéggen dat iedereen welkom is, maar dat er toch dingen kunnen zijn waardoor iemand zich niet heel welkom voelt.
Voor de nieuwsgierigen onder ons: ze kwam toch vrijwilligerswerk doen, dat wel! Gelukkig voelde ze zich welkom door ons gedrag en zag de moeilijkheden met de wc door de vingers. Helaas was ze wel wat gewend.
Nog een voorbeeld: we willen graag jongeren in onze organisatie, maar ze willen niet. Hoor je dat jezelf ook vaker zeggen? Als jouw vrijwilligersgroep bestaat uit zestigers en zeventigers, zal een jongere zich niet zo snel aangetrokken voelen tot jullie club. Toch? Zou je je andersom aansluiten bij een groep twintigers met hun twintigers-gewoontes? Dit geldt hetzelfde voor het bereiken van mensen met een andere culturele achtergrond, geaardheid, opleidingsniveau en meer van dat soort kenmerken. Je kunt zeggen dat iedereen welkom is, maar voelt iedereen zich ook echt welkom? Bied je ook écht alle mogelijkheden?
Een stap naar voren zetten
Als je doet wat je altijd deed, krijg je wat je altijd kreeg. Clichés worden niet voor niks een cliché, zeg ik altijd maar. Dit cliché is hier heel erg van toepassing: het heeft geen zin om te blijven denken dat jongeren niks voor een ander willen doen en dat mensen met een andere culturele achtergrond nou eenmaal niet buiten hun eigen netwerk vrijwilligerswerk doen. Naast dat deze opvattingen niet waar zijn, helpen ze je ook geen steek verder.
De enige manier is de blik op jezelf en je organisatie te werpen. Ik bel met de bevlogen Hülya Pinarbasi van Stichting YvYa, die precies dát durfde te doen. Stichting YvYa zet zich in voor de early warning scan voor borstkanker en voor bewustwording rondom borstkanker voor alle vrouwen. Hülya zorgt er samen met de stichting voor dat zoveel mogelijk verschillende mensen aangehaakt raken bij YvYa.
Hülya: “Als je zegt dat je er voor alle vrouwen bent, moet je er zelf ook alles aan doen om álle vrouwen te bereiken. We bereikten alleen witte vrouwen, dus dat moest anders. We gaan nu naar andere organisaties toe, organisaties die een andere culturele achtergrond hebben. Zo bereiken we meer verschillende vrouwen”.
Waarom diversiteit zo belangrijk is? “Er is zoveel te doen, je hebt alle mensen nodig. We hebben alle handjes nodig. We zijn er voor alle vrouwen, alle leeftijden, alle culturen. Bovendien kun je veel van elkaar leren. Het is voor je eigen ontwikkeling zo belangrijk en daarmee ook wat je teruggeeft aan de maatschappij”.
Kleurrijk Kansrijk
Kleurrijk Kansrijk laat zien dat kleurrijk zorgt voor mooie kansen. We hebben elkaar nodig om een fijne stad te maken. Kim Baesjou is één van de drijvende krachten achter deze campagne: “Meer diversiteit maakt samenleven niet makkelijker, want hoe meer verschillen, hoe meer rekening je met elkaar moet houden. Er is veel polarisatie en de boodschap die we willen uitdragen is simpel: kleurrijk is kansrijk! We vieren in Eindhoven onze diversiteit en vinden we dat iedereen mee telt. Samen maken we onze stad sterker.”
Het subtiele verschil tussen divers en inclusief
Hülya: “Inleven vond ik altijd al belangrijk, ik was wel divers, maar niet inclusief. Ik had ook vooroordelen over Nederlanders. Bij Stichting YvYa ontdekte ik dat als je ervaringen deelt je vanzelf overeenkomsten vindt. We hebben meer gemeen dat dat we verschillen.”
Diversiteit gaat over de verschillende mensen die je in huis hebt. Inclusiviteit gaat over in hoeverre echt iedereen in gelijke mate de mogelijkheid heeft op diens eigen manier een bijdrage te leveren en erbij te horen. Kim Baesjou van Dynamo legt het beter uit dan ik: “Diversiteit wil zeggen dat iedereen op het feestje wordt uitgenodigd. Inclusief ben je als iedereen mee mag bepalen hoe het feestje eruit ziet, wie er wordt uitgenodigd, en wie niet. Dat iedereen mag meebepalen wat er gegeten wordt en welke muziek er wordt gedraaid.*”
Hülya: “Ik spreek uit ervaring wanneer ik zeg dat het belangrijk is dat medewerkers zichzelf kunnen zijn en zich gewaardeerd voelen. Alleen dan komt hun creatieve denkwijze naar voren en zetten zij zich volledig in voor jou en de organisatie. Dit leidt ertoe dat die ene vrijwilliger zich net dat extra stukje inzet speciaal voor jou.”
Behandel de ander zoals je zelf behandeld wil worden
Erbij horen is tweerichtingsverkeer. Als je nieuwsgierig naar elkaar bent, interesse in elkaar toont, leer je steeds meer over elkaar. Behandel de ander zoals je zelf behandeld wilt worden betekent dus niet dat je jouw eigen voorkeuren op de ander projecteert, maar dat je oprecht interesse toont in iemand anders. Dat wil je zelf toch ook het liefst? Gezien worden als een individu, met jouw specifieke goede eigenschappen en normen en waarden.
Mogelijk maken
Op hoeveel manieren kun je je inzetten voor jouw goede doel? En kun je meer manieren bedenken? Niet elk vrijwilligerswerk past voor iedereen, je kunt de diversiteit van je organisatie vergroten door meer diversiteit te brengen in de manieren waarop je bij kunt dragen.
Zoals Hülya zegt: “Samen ben je sterk, en dat geldt ook voor de organisatie”. Ze vervolgt: “Voor diversiteit is het zo belangrijk om een team te hebben dat bestaat uit medewerkers van verschillende leeftijden, fysieke beperkingen, nationaliteiten, culturen, en mindsets en ik hoef natuurlijk het gender niet eens meer te benoemen. Deze diversiteit brengt een variatie aan perspectieven en ideeën met zich mee. Dit versterkt de creativiteit en het probleemoplossend vermogen van het team. Cerebrale gelijkheid is de key.”
Een laatste tip van Hülya vat het volgens mij mooi samen: “Diversiteit en inclusie is eigenlijk niet zo moeilijk te realiseren. Het vraagt vooral om tijd en aandacht voor de mensen om je heen. Door een stukje van je aandacht te geven, creëer je een omgeving waarin iedereen zich gewaardeerd voelt en zijn of haar unieke kwaliteiten kan inzetten.”
Zelf aan de slag?
We denken graag met je mee als je hulp kunt gebruiken om je organisatie diverser te maken. Stuur een mailtje naar info@eindhovendoet.nl en een van onze adviseurs neemt contact met je op. En maak bijvoorbeeld alvast gebruik van onze vrijwilligersapp Jijdoet040. We bieden je de mogelijkheid om de vacature ook in het Engels aan te bieden, want in Eindhoven hebben we natuurlijk door de bedrijvigheid in de regio veel Engelssprekende mensen. Wat een kansen als je die bij jouw organisatie kunt betrekken!
* Dit voorbeeld haalde Kim uit het boek De inclusiemarathon.